تصفیه فاضلاب بهداشتی

همان گونه که استحضار دارید حجم فاضلاب در دنیای امروز به قدری بالا رفته که نیاز به تصفیه فاضلاب جهت برگرداندن آب به چرخه مصرف بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود. به همین دلیل تصفیه فاضلاب بهداشتی اهمیت بالایی در کمک به مشکل کمبود آب دارد.

فاضلاب بهداشتی یا فاضلاب بهداشتی- انسانی یا همان فاضلاب خانگی، فاضلابی است که از واحد های مسکونی، تجاری، مؤسسات، ادارات و توسط مصارف انسانی تولید می ‌شود. فاضلاب بهداشتی در واقع از مصرف آبی حاصل می شود که انسان ها برای مصارف روزانه خود مانند حمام، دستشویی، آشپزی، شست و شوی ظرف و لباس های خود استفاده می کنند.

میزان تولید فاضلاب بهداشتی بستگی میزان مصرف آب دارد و البته این میزان مصرف آب نیز خود تابعی از عوامل مختلف مانند عوامل های اقلیمی، فرهنگی، اقتصادی، سطح بهداشت و امثال آن است.

برای محاسبه میزان فاضلاب بهداشتی، از اصطلاح “سرانه تولید فاضلاب” استفاده می ‌شود. در حقیقت سرانه تولید فاضلاب بهداشتی عبارت است از میزان فاضلاب تولیدی هر نفر در طول یک شبانه روز که از میزان آب مصرفی توسط هر فرد قابل محاسبه است.

به عبارتی پس از تخمین و اطلاع از میزان آب مصرفی، ضریبی را به عنوان ضریب تبدیل آب به فاضلاب در نظر می گیرند که در جوامع شهری این رقم حدوداً بین 70 تا 90 درصد است و رقم قابل توجهی است. به همین دلیل هم برای حفظ منابع آب برای نسل ‌های آینده لازم است از آبی که مصرف شده یا به عبارتی فاضلاب تولید شده، استفاده مجدد شود. همین مساله لزوم تصفیه آب و فاضلاب بهداشتی را برای هر محیطی به اثبات می رساند.

روش های تصفیه فاضلاب بهداشتی

همان طور که می دانید تصفیه فاضلاب بهداشتی و تخلیه آن باید به صورتی انجام شود که هیچ‌گونه آسیبی به محیط زیست و انسان وارد نکند. از طرفی دیگر روش ‌های مختلفی جهت تصفیه فاضلاب بهداشتی و استفاده مجدد از آن در صنعت مورد استفاده قرار می گیرد.

روش های مختلف تصفیه فاضلاب بهداشتی در صنعت عبارتند از:

1. تصفیه فاضلاب بهداشتی به روش فیزیکی
2. تصفیه فاضلاب بهداشتی از روش های شیمیایی
3. تصفیه فاضلاب بهداشتی از روش های بیولوژیکی

روش تصفیه فیزیکی فاضلاب جهت حذف مواد جامد شناور و ذرات معلق کوچک و بزرگ از فاضلاب مورد استفاده قرار می گیرد. در این روش از تجهیزات و واحد هایی مانند آشغال‌گیر، دانه گیر، ته‌ نشینی ثقلی و فیلتراسیون برای حذف و تصفیه فیزیکی فاضلاب بهداشتی از طریق جداسازی مواد استفاده می ‌شود.

در روش شیمیایی تصفیه فاضلاب از مواد شیمیایی با اهداف مختلفی استفاده می‌ شود. به عنوان مثال در برخی موارد، موادی در فاضلاب وجود دارد که از طریق روش‌ های فیزیکی مانند ته ‌نشینی ثقلی، از جریان فاضلاب حذف نمی ‌شود. در چنین شرایطی با استفاده از تزریق مواد شیمیایی ضد رسوب به فاضلاب و ایجاد لخته و منعقد شدن مواد، امکان ته ‌نشین شدن آن ‌ها فراهم می شود. علاوه بر آن از مواد شیمیایی مانند هیپوکلریت کلسیم، جهت گندزدایی و ضد عفونی کردن فاضلاب هم استفاده می ‌شود.

تصفیه بیولوژیکی فاضلاب یکی از روش‌ های بسیار مهم و کاربردی تصفیه فاضلاب خانگی است. به‌ صورت کلی اساس عملکرد روش بیولوژیکی بر پایه فعالیت میکرو ارگانیسم ها صورت می گیرد. در روش بیولوژیکی، باکتری ‌های هوازی و بی هوازی با تغذیه از مواد آلی فاضلاب اقدام به تجزیه و حذف آن‌ می‌ کنند.

روش بیولوژیکی خود شامل انواع روش‌ های هوازی و روش‌ های بی‌ هوازی است که هر کدام به انواع دیگری تقسیم می ‌شوند.

تصفیه فاضلاب بهداشتی

فرایند تصفیه فاضلاب بهداشتی

جالب است بدانید که در صنعت تصفیه فاضلاب هر سه روش‌ فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی را تلفیق می کنند. تفاوت فرایند های مختلف بیشتر در قسمت تصفیه بیولوژیکی آن‌ ها و نحوه عملکرد باکتری ‌ها است.

روش های متداول تصفیه فاضلاب انسانی به شکل های زیر است:

• CAS یا فرایند لجن فعال متعارف
• EAAS یا فرایند لجن فعال با هوا دهی گسترده
• MBBR یا فرایند لجن فعال با بستر رشد متحرک
• IFAS یا فرایند لجن فعال با بستر رشد ثابت
• RBC یا فرایند دیسک ‌های بیولوژیکی چرخان
• SBR یا فرایند راکتور ناپیوسته متوالی

فرایند های بالا، فرایند هایی هستند که بر اساس فعالیت باکتری ‌های هوازی عمل تجزیه و تصفیه بیولوژیکی فاضلاب را انجام می ‌دهند. چرا که اغلب در تصفیه فاضلاب بهداشتی انسانی از فرایند های هوازی استفاده می ‌شود.

باکتری‌ های بی ‌هوازی که در غیاب اکسیژن به تجزیه مواد آلی می ‌پردازند، در تصفیه فاضلاب ‌های صنعتی به کار برده می ‌شوند. از جمله فرایند های بی ‌هوازی تصفیه فاضلاب می ‌توان به UASB، ABR و UAFB اشاره کرد.

متداول ترین روش تصفیه به کمک لجن فعال روش هوادهی گسترده  است که به صورت وسیعی جهت تصفیه فاضلاب جوامع کوچک مورد استفاده واقع می ‌شود.

در روش هوادهی گسترده معمولاً میکروب‌ ها را به مدت ۱۸ الی ۳۰ ساعت در فاضلاب و پساب تحت شرایط هوازی قرار می دهند تا بار آلودگی آن ها کمتر شود. زیرا توده‌ های بیولوژیکی زمان نسبتاً زیادی در تماس با اکسیژن قرار دارند. بنابراین لجن مازاد دفعی نیز بسیار کم است.

در تصفیه زیستی به روش هوادهی گسترده تمام لجن تولیدی حوض ته ‌نشینی به حوض هوادهی برگردانده می‌ شود.  پکیج‌ های تصفیه فاضلاب انسانی که با روش هوادهی گسترده کار می کنند، در صورت راهبری مناسب علاوه بر تصفیه عالی فاضلاب، معمولاً بدون ‌بو عمل می کنند.

پکیج های آماده تصفیه فاضلاب بهداشتی

در سال ‌های اخیر تمایل به استفاده از واحد های پیش ساخته  تصفیه آب و فاضلاب به شکل پکیج‌ های آماده و قابل حمل افزایش پیدا کرده است. به خصوص جوامع کوچکی مانند مناطق روستایی، کمپ ‌ها، سایت‌ های کارگاهی و یگان ‌های نظامی از این پکیج های آماده تصفیه فاضلاب استقبال شایسته ای کرده اند.

با ساخت پکیج های تصفیه فاضلاب بهداشتی  یا تصفیه خانه ‌های پیش ساخته به صورت آماده، علاوه برکاهش قابل توجه در هزینه‌ ها و زمان، امکان حمل و جابه جایی آن ها به صورت کانتینر های استاندارد مهیا شده است.

کاربرد این واحد های پیش ساخته به عنوان راه حلی مقرون به صرفه و مطمئن در تصفیه فاضلاب جوامع کوچک تر و رفع معضلات زیست محیطی واحد های آلاینده شهری و صنعتی توصیه می‌  شود.

مهم ترین دلیل ساخت پکیج های آماده تصفیه فاضلاب، جلوگیری از شیوع بیماری های گوناگون واگیردار و ممانعت از ورود مواد شیمیایی خطرناک برای محیط زیست است، در محل هایی که به شبکه فاضلاب مرکزی شهری وصل نیست.

برای نمونه می توان از این پکیج های آماده تصفیه فاضلاب در بیمارستان ها، کمپ های نظامی و امداد رسانی و حتی در مجتمع های مسکونی برای تصفیه فاضلاب بهره برد. فاضلاب‌ های بیماری‌ زا یا آلوده پس از هدایت به سیستم تصفیه فاضلاب مراحل مختلف تصفیه عبور می کنند و به پسابی زلال، بدون ذرات معلق و عاری از بو تصفیه می شوند.

این فاضلاب ها پس از ضد عفونی شدن با ترکیبات کلر یا گاز ازن طبق استاندارد های محیط زیست به آب‌ های سطحی یا زیرزمینی انتقال داده می شوند. حتی ممکن است این پساب های تصفیه شده برای آبیاری فضا های سبز مورد استفاده قرار بگیرند.

جمع بندی

همان گونه که استحضار دارید حجم فاضلاب در دنیای امروز به قدری بالا رفته که نیاز به تصفیه فاضلاب جهت برگرداندن آب به چرخه مصرف بیش از هر زمان دیگری احساس می‌شود. به همین دلیل تصفیه فاضلاب بهداشتی اهمیت بالایی در کمک به مشکل کمبود آب دارد.

فاضلاب بهداشتی یا فاضلاب بهداشتی- انسانی یا همان فاضلاب خانگی، فاضلابی است که از واحد های مسکونی، تجاری، مؤسسات، ادارات و توسط مصارف انسانی تولید می ‌شود. فاضلاب بهداشتی در واقع از مصرف آبی حاصل می شود که انسان ها برای مصارف روزانه خود مانند حمام، دستشویی، آشپزی، شست و شوی ظرف و لباس های خود استفاده می کنند.

روش های مختلف تصفیه فاضلاب بهداشتی در صنعت عبارتند از:

4. تصفیه فاضلاب بهداشتی به روش فیزیکی
5. تصفیه فاضلاب بهداشتی از روش های شیمیایی
6. تصفیه فاضلاب بهداشتی از روش های بیولوژیکی

روش تصفیه فیزیکی فاضلاب جهت حذف مواد جامد شناور و ذرات معلق کوچک و بزرگ از فاضلاب مورد استفاده قرار می گیرد. در این روش از تجهیزات و واحد هایی مانند آشغال‌گیر، دانه گیر، ته‌ نشینی ثقلی و فیلتراسیون برای حذف و تصفیه فیزیکی فاضلاب بهداشتی از طریق جداسازی مواد استفاده می ‌شود.

در روش شیمیایی تصفیه فاضلاب بهداشتی از مواد شیمیایی با اهداف مختلفی استفاده می‌ شود. به عنوان مثال در برخی موارد، موادی در فاضلاب وجود دارد که از طریق روش‌ های فیزیکی مانند ته ‌نشینی ثقلی، از جریان فاضلاب حذف نمی ‌شود. در چنین شرایطی با استفاده از تزریق مواد شیمیایی به فاضلاب و ایجاد لخته و منعقد شدن مواد، امکان ته ‌نشین شدن آن ‌ها فراهم می شود.

به‌ صورت کلی اساس عملکرد روش بیولوژیکی بر پایه فعالیت میکرو ارگانیسم ها صورت می گیرد. در روش بیولوژیکی، باکتری ‌های هوازی و بی هوازی با تغذیه از مواد آلی فاضلاب اقدام به تجزیه و حذف آن‌ می‌ کنند.