تصفیه فاضلاب بیمارستانی

از آن جایی که تصفیه فاضلاب بیمارستانی برای جلوگیری از ورود میکروب های بیماری زا به آب های زیر زمینی و حفظ سلامت افراد و محیط زیست بسیار اهمیت دارد، بایستی حتما مورد توجه قرار گیرند.. فاضلاب های بیمارستانی از خطرناک ترین فاضلاب های تولید شده برای انسان و دام می باشند که ورود آن ها به طبیعت مضرات و آسیب های زیادی را به همراه دارد. علاوه بر ایجاد بوی بد و زننده در محیط، این پساب ها می توانند مشکلاتی مانند جهش ژنتیکی در انسان و تغییرات جنسی در ماهی ها را به وجود آورند.

امروزه محدودیت های زیادی برای ورود این پساب ها به طبیعت اعمال شده است و به همین دلیل تصفیه فاضلاب بیمارستانی ضرورت بالایی پیدا کرده است. کلیه پساب های تولیدی بیمارستان ها و واحدهای درمانی ممکن است به مواد دارویی، ضدعفونی کننده و یا مواد شیمیایی و رادیواکتیو آلوده باشد. هیچ کدام از انواع فاضلاب بیمارستانی که حاوی مواد دارویی، عفونی و یا شامل ادرار و مدفوع باشد، مجوز ورود مستقیم به طبیعت و فاضلاب شهری را ندارد و بایستی قبل از آن به صورت کاملاً اصولی و بی خطر تصفیه شده باشد.

اساسی ترین آلودگی های فاضلاب بیمارستانی انواع داروهای هورمونی و آنتی بیوتیک ها می باشد. علاوه بر آن، حجم بالایی از مواد رادیواکتیو نیز در فاضلاب بخش های پرتو درمانی وجود دارد که خطرات زیادی را در بر دارد.

مهم ترین تاثیرات منفی عدم تصفیه فاضلاب بیمارستانی رشد و تکثیر باکتری های بیماری زا و مسری، ایجاد جهش ژنتیکی، افزایش احتمال سرطان و شیوع بیماری های مختلف است.

ورود قبل از تصفیه آب این نوع فاضلاب ها به محیط زیست موجب شیوع بیماری های مسری مانند هپاتیت، وبا، کرم های حلقوی، پاتوژن های مقاوم در برابر آنتی بیوتیک و جهش یافته می شود.

ویژگی های تصفیه فاضلاب بیمارستانی

جهت آشنایی بهتر با فرایند تصفیه فاضلاب بیمارستانی می توان انواع فاضلاب های تولیدی از این مراکز را بر اساس منبع آن به سه گروه زیر تقسیم بندی نمود:

1. آب سیاه:

این نوع از پساب در سرویس های بهداشتی مراکز درمانی تولید شده و مانند فاضلاب های شهری است. برای تصفیه آن تجهیزات موجود در سیستم های تصفیه فاضلاب بیمارستانی کفایت می کند و مانند سایر پساب های درمانی احتیاج به مراحل ضدعفونی و گند زدایی ندارد.

2. فاضلاب خاکستری:

خطرناک ترین نوع فاضلاب در مراکز درمانی است که شامل حجم زیادی از مواد دارویی، مواد ضد عفونی کننده، پساب حاوی مواد رادیواکتیو و مواد شوینده می شود. استفاده از واحد های تصفیه فاضلاب بیمارستانی برای این نوع فاضلاب ضروری است و به هیچ وجه نباید آن را مستقیم وارد طبیعت نمود.

3. آب باران:

کم خطرترین نوع فاضلاب است که نیاز به تصفیه نداشته و برای آبیاری فضای سبز بیمارستان می تواند مورد استفاده قرار گیرد.

لازم به توضیح است که 60 تا 80 درصد از داروهای مصرفی انسان ها دفع می شود و به همین خاطر حجم این مواد در فاضلاب زیاد است. پساب های خاکستری حاوی مقدار زیادی از داروها بوده و خطرناک ترین نوع فاضلاب در واحدهای درمانی محسوب می شوند.

از اثرات نامطلوب این پساب می توان موارد زیر را برشمرد:

• ورود داروهای حاوی هورمون های جنسی مانند استروژن و ترکیبات موجود در هورمون های جنسی زنانه بر خصوصیات آبزیان و ماهی ها اثرات نامطلوب می گذارد.
• داروهای حاوی ترکیبات متوقف کننده رشد از دیگر موادی هستند که رابطه مستقیم با رشد سلول های سرطانی و جهش های ژنتیکی دارند.
• ورود داروهای حاوی آنتی بیوتیک نیز می توانند مقاومت باکتری های موثر در رشد بیماری های مسری را افزایش دهد.
• مواد رادیواکتیو حاصل از بخش های پرتو درمانی و شیمی درمانی

مراحل تصفیه فاضلاب بیمارستانی

به طور کلی مراحل تصفیه فاضلاب بیمارستانی به صورت فرایندی به شرح ذیل است:

1. مرحله پیش تصفیه

به عنوان گام اول، فرآیند پیش تصفیه در بیشتر تصفیه خانه های فاضلاب ضروری است. این کار وسایلی مانند چوب، دستمال و سایر مواد معدنی سنگین موجود را به کمک آشغال گیر  به دام می اندازد. حذف این مواد تجهیزات تصفیه را در برابر صدمات محافظت می کند.

ته نشینی مواد معدنی به عنوان دانه گیری با استفاده از دانه گیر انجام می شود.

2. مرحله تصفیه اولیه

دومین مرحله در سیستم تصفیه فاضلاب بیمارستانی که شامل جداسازی فیزیکی مواد جامد و گریس از فاضلاب می شود. در این مرحله آب به مدت چندین ساعت درون جداکننده یا ته نشینی اولیه جریان پیدا می کند تا ذرات جامد آن از بین برود و ذرات سبک تر به بالای آن شناور شود تا از مخزن خارج شوند.

جامد ته نشین شده به عنوان لجن اولیه یا پساب اولیه حاوی حدود 60-70 درصد مواد جامد می باشد.

3. مرحله تصفیه ثانویه

این یک فرآیند تصفیه بیولوژیکی است که مواد معدنی محلول موجود و مواد کلوئیدی را از فاضلاب حذف می کند. در این مرحله از  باکتری ها برای تبدیل ماده آلی کلوئیدی و محلول استفاده می شود.

سپس فاضلاب تا حدی تصفیه شده از مخزن اولیه به مخزن هوادهی راه پیدا می کند و هوا از طریق دمنده هوا می دمد تا اکسیژن مورد نیاز میکروب ها تأمین شود.

زمانی که فاضلاب به درون زلال ساز ثانویه جاری شد، در آن جا مواد جامد ته نشین می شوند كه به عنوان لجن ثانویه نامیده می شود. بخشی از آن لجن برای فرآیند لجن فعال برگردانده می شود و باقی مانده با لجن اولیه مخلوط می شود و برای مخزن هضم لجن ارسال و سپس دفع می شود. این مرحله حدود 90 درصد مواد جامد معدنی را از بین می برد.

4. مرحله تصفیه سوم یا پیشرفته

آخرین مرحله در بیشتر تصفیه خانه های فاضلاب است که در آن مواد جامد معلق و مواد آلی باقی مانده از تصفیه ثانویه حذف می شوند. میکرو ارگانیسم های بیماری زا که طی فرآیند تصفیه بیولوژیکی حذف نشده اند با فرآیند ضد عفونی آب از بین خواهند رفت.

بسته به شرایط pH و شفافیت فاضلاب از چندین ماده ضد عفونی کننده فیزیکی یا شیمیایی مانند کلر، اشعه ماوراء بنفش، ازن و غیره استفاده می شود. در این مرحله فاضلاب ضد عفونی شده برای دفع یا استفاده مجدد مناسب است.

استاندارد های تصفیه فاضلاب بیمارستانی

استاندارد های تعیین شده برای تصفیه فاضلاب های بیمارستانی عبارتند از:

1. فرایند های تصفیه تعیین شده بتواند 95 درصد از باکتری ها و سایر مواد آلاینده میکروبی را حذف کند.
2. لجن حاصل از روش بی هوازی هضم شده و در نهایت باید تعداد تخم کرم ها در هر لیتر نمونه فاضلاب خروجی کمترین مقدار باشد.
3. ترکیبات خطرناک قبلی از پساب تصفیه شده به طور کامل بایستی جدا شود.
4. در صورتی که شبکه فاضلاب شهری به شکل کامل اجرا شده باشد، می توان فاضلاب های بیمارستانی را در تصفیه خانه فاضلاب شهری تخلیه نمود.

به علاوه قسمتی از فاضلاب خروجی از سرویس های بهداشتی داخل بیمارستان هایی که خارج از شهر قرار دارند، می تواند از طریق سیستم سپتیک تانک و ایمهاف تانک که هر دو دارای معایبی نیز هستند، تصفیه شود.

استفاده از یک واحد چربی گیر سر راه فاضلاب خروجی از آشپزخانه بیمارستان کمک شایانی به تصفیه فاضلاب می کند. زیرا تصفیه خانه فاضلاب بیمارستان به منظور شکستن پیوند مولکولی گریس ها باید فعالیت بسیار زیادی کند که در نهایت باعث بالا رفتن ظرفیت پکیج تصفیه فاضلاب بیماستان و تا حدی تصفیه ناقص سیستم می شود.

تصفیه فاضلاب بیمارستانی

جمع بندی

فاضلاب های بیمارستانی از خطرناک ترین فاضلاب های تولید شده برای انسان و دام می باشند که ورود آن ها به طبیعت آسیب های زیادی را به همراه دارد. علاوه بر ایجاد بوی بد و زننده در محیط، این پساب ها می توانند مشکلاتی مانند جهش ژنتیکی در انسان و تغییرات جنسی در ماهی ها را به وجود آورند.

کلیه پساب های تولیدی بیمارستان ها و واحدهای درمانی ممکن است به مواد دارویی، ضدعفونی کننده و یا مواد شیمیایی و رادیواکتیو آلوده باشد. هیچ کدام از انواع فاضلاب بیمارستانی که حاوی مواد دارویی، عفونی و یا شامل ادرار و مدفوع باشد، مجوز ورود مستقیم به طبیعت و فاضلاب شهری را ندارد و بایستی قبل از آن به صورت کاملاً اصولی و بی خطر تصفیه شده باشد.

اساسی ترین آلودگی های فاضلاب بیمارستانی انواع داروهای هورمونی و آنتی بیوتیک ها می باشد. علاوه بر آن، حجم بالایی از مواد رادیواکتیو نیز در فاضلاب بخش های پرتو درمانی وجود دارد که خطرات زیادی را در بر دارد.

مهم ترین تاثیرات منفی عدم تصفیه فاضلاب بیمارستانی رشد و تکثیر باکتری های بیماری زا و مسری، ایجاد جهش ژنتیکی، افزایش احتمال سرطان و شیوع بیماری های مختلف است.