تصفیه فاضلاب کارخانجات

از آن جایی که تصفیه فاضلاب کارخانجات دغدغه مهمی برای حفظ محیط زیست است، در این قسمت می خواهیم راجع به زوایای مختلف این قضیه به بحث بیشتری بپردازیم. استحضار دارید که پارامتر های مهمی در تصفیه فاضلاب کارخانجات دخیل هستند. ضمن آن که ترکیبات موجود در فاضلاب کارخانجات صنایع غذایی با کارخانجات صنایع رنگرزی یا کارخانجات تولید دارو یا صنایع نفت و پتروشیمی و امثال آن متفاوت است. در نتیجه فرایند تصفیه فاضلاب کارخانجات در این صنایع مختلف است.

هر چقدر مواد موجود در فاضلاب از غلظت بیشتری برخوردار باشند، لازم است سنجش بیشتری از لحاظ میزان سمی بودن و خطرات آن برای محیط زیست بر روی فاضلاب انجام شود.

به طور کلی هر نوع پساب خروجی از کارخانجات و محیط های صنعتی یا نیمه صنعتی به دسته فاضلاب های شیمیایی تعلق دارد. از طرفی انواع فاضلاب های صنعتی را می توان بر اساس نوع مواد آلاینده یا نوع صنایع آن تقسیم بندی نمود.

از سویی دیگر پساب کارخانجات تولیدی می توان انواع فاضلاب های شیمیایی را در دو دسته زیر تقسیم بندی کرد:

فاضلاب با مواد آلی

یکی از خطرناک ترین مواد موجود در فاضلاب، مواد آلی است. زیرا با روش های معمول قابل حذف نیست و لزوماً باید از روش های بیولوژیک برای آن استفاده کرد. از مواد آلی موجود در فاضلاب که بیشتر در فاضلاب کارخانجات غذایی وجود دارد، هیدروکربن ها، ذرات کلوئیدی، روغن ها، پروتئین و اسید های آلی را می توان برشمرد.

فاضلاب با مواد غیرآلی

مواد غیرآلی شامل انواع اسید های معدنی، نیکل، روی، مس، نقره، کادمیوم، آمونیاک و مانند آن می شود. به عبارت دیگر، هر نوع فاضلاب که حاوی مقداری فلزات سنگین، سیانور، جیوه، کروم، اسید های قلیایی و معدنی، فنول، گوگرد و مانند آن باشد، در لیست فاضلاب های آلوده به مواد غیرآلی قرار دارد.

روش های تصفیه فاضلاب کارخانجات

همان گونه که قبلاً اشاره کردیم فاضلاب های آلوده به مواد آلی یکی از پر خطرترین انواع فاضلاب هایی هستند که ورود آن ها به محیط زیست به شدت مضر است. پالایشگاه های نفت و پتروشیمی ها از جمله کارخانجات تولیدکننده این نوع فاضلاب هستند.

در ضمن تصفیه فاضلاب کارخانجات نساجی و چرم سازی، صنایع فولاد و آهن، کاغذ سازی، متالوژی، رنگرزی و کارخانجات تولید آفت کش ها نیز به همان صورت است.

البته لازم به ذکر است روش های به کار رفته برای تصفیه پساب های هر یک از کاخانجات با توجه به نوع مواد آلاینده و مقدار آن ها کاملاً متفاوت است. تصفیه فاضلاب کارخانجات با توجه به میزان جامدات محلول در آب، میزان مواد جامد معلق،SS  و سایر مواد آلی و غیرآلی موجود در آن صورت می گیرد.

در حالت کلی برای تصفیه فاضلاب کارخانجات از روش های مختلفی مانند موارد زیر استفاده می شود:

تصفیه فیزیکی فاضلاب و حذف مواد جامد معلق در آن با کمک آشغال گیر:

وجود ذرات معلق موجود در پساب های صنعتی در تجهیزات تصفیه رسوب ایجاد می کند. با توجه به نوع ذرات معلق در فاضلاب، نصب آشغال گیر دستی، آشغال گیر مکانیکی و انواع  آشغال گیر زوج توری از ورود آشغال به دستگاه های دیگر مانند پمپ ممانعت می کند.

اگرچه در این روش تنها ذرات جامد بزرگ حذف می شوند و تاثیری بر مواد آلی، غیر آلی، باکتری و میکروارگانیسم ها ندارد. با کمک تجهیزاتی مانند کلاسیفایر عملیات دانه گیری و حذف شن و ماسه در فاضلاب تا 95 درصد بهتر اجرا می شود.

• تصفیه بیولوژیکی: با روش های گوناگون مانند استفاده از سیستم تصفیه فاضلاب USAB
• گندزدایی و استفاده از روش های شیمیایی: به منظور ضد عفونی کردن فاضلاب با سیستم کلرزنی و جمع آوری ذرات کلوئیدی منعقد شده توسطاویل اسکیمر

تصفیه فاضلاب کارخانجات به روش شیمیایی

یکی از اصلی ترین تکنیک های تصفیه فاضلاب کارخانجات از طریق روش های شیمیایی، تزریق مواد شیمیایی به فاضلاب و جدا کردن آلاینده ها از آن است. از جمله این موارد می توان به استفاده از دستگاه های چربی گیری فاضلاب اشاره کرد.

به منظور حذف ذرات کلوئیدی موجود در فاضلاب نیاز است با استفاده از تجهیزات مختلفی مانند چربی گیرDAF، چربی گیرAPI  و چربی گیرCPI  به انعقاد این ذرات کمک کرد. ذرات چربی پس از انعقاد به سطح فاضلاب منتقل شده و قابل جمع آوری می شوند. برای جمع آوری این ذرات از اویل اسکیمر استفاده می شود.

علاوه بر این، با تزریق مواد شیمیایی مختلف می توان نسبت به تنظیم PH فاضلاب اقدام کرد و از این طریق کیفیت پساب خروجی را بالا برد. از دیگر تجهیزات به کار رفته برای تصفیه شیمیایی فاضلاب می توان انواع کلاریفایر را نام برد که فرآیند مخلوط کردن مواد منعقدکننده و پساب ها را با سرعت بالایی انجام داده و ته نشینی آن را آسان تر می سازد.

برای برخی از انواع فاضلاب می توان از پکیج فلوکولانت برای  جمع آوری و منعقد کردن ذرات موجود در پساب استفاده کرد. اساس کار این پکیج بر پایه تزریق پلی الکترولیت یا پلی آکریل آمید است و بر اساس نوع مواد و پودری که در آن استفاده می شود به دو نوع فلوکولانت کاتیونی و آنیونی تقسیم بندی می شود.

از مهم ترین روش های تصفیه فاضلاب صنعتی می توان تصفیه بیولوژیکی را نام برد. وجود باکتری ها و میکروارگانیسم ها در پساب های شیمیایی از خطرات بزرگ برای آب های زیرزمینی و سلامت انسان و طبیعت به شمار می رود. به همین علت لازم است با روش های مختلفی نسبت به حذف این باکتری ها اقدام کرد.

تصفیه فاضلاب کارخانجات به روش بیولوژیکی

مهم ترین و رایج ترین روش های تصفیه فاضلاب کارخانجات به روش بیولوژیکی عبارتند از روش های هوازی و غیر هوازی که هر کدام به شرح ذیل هستند:

روش های هوازی تصفیه فاضلاب صنعتی

برای حذف باکتری ها در این روش از تجهیزاتی مانند سیستم های هواده سطحی شناور، هواده عمقی و هواده سطحی ثابت برای تزریق هوا به فاضلاب استفاده می شود. تصفیه به روش لجن فعال از متداول ترین روش های تصفیه فاضلاب هوازی به شمار می آید.

تصفیه فاضلاب با روش CPF

در این روش حجم زیادی از لجن ته نشین شده وارد حوضچه مخصوص شده و هوادهی با شدت بالاتری صورت می گیرد.

تصفیه با SBR

در تصفیه خانه هایی که پساب ورودی کمی دارند، بخش های ته نشینی و هوادهی با هم ترکیب شده و فرآیند تصفیه ای تحت عنوان SBR انجام می شود. این روش در واقع از چند سیکل تشکیل شده است که در طول روز در زمان های مشخص انجام می شود.

هوادهی در این روش به کمک دیفیوزر ها و هواده های جت انجام می شود.

تصفیه فاضلاب صنعتی با  MBR

مراحل انجام کار در این روش شباهت زیادی با روش لجن فعال دارد و تنها تفاوت موجود، عدم استفاده از حوضچه های ته نشینی است.

عمل جداسازی لجن در این روش به کمک فیلتر های مخصوص انجام می شود. فیلتر های ویژه این فرایند تصفیه فاضلاب قادر هستند ذراتی تا اندازه های 0.1 تا 0.4 میکرومتر را از پساب تصفیه شده حذف کنند.

روش های غیر هوازی تصفیه فاضلاب صنعتی

از اصلی ترین تجهیزات برای تصفیه فاضلاب به روش غیر هوازی تصفیه فاضلاب به روش USAB  است. در این روش، فاضلاب از لایه های لجن گرانولی عبور کرده و پس از واکنش میان مواد آلی موجود در فاضلاب و میکروارگانیسم های لجن، بیوگاز تولید می شود.

جمع بندی

استحضار دارید که پارامتر های مهمی در تصفیه فاضلاب کارخانجات دخیل هستند. ضمن آن که ترکیبات موجود در فاضلاب کارخانجات صنایع غذایی با کارخانجات صنایع رنگرزی یا کارخانجات تولید دارو یا صنایع نفت و پتروشیمی و امثال آن متفاوت است. در نتیجه فرایند تصفیه فاضلاب کارخانجات در این صنایع مختلف است.

از سویی دیگر پساب کارخانجات تولیدی می توان انواع فاضلاب های شیمیایی را در دو دسته زیر تقسیم بندی کرد:

1. فاضلاب با مواد آلی

از مواد آلی موجود در فاضلاب که بیشتر در فاضلاب کارخانجات غذایی وجود دارد، هیدروکربن ها، ذرات کلوئیدی، روغن ها، پروتئین و اسید های آلی را می توان برشمرد.

2. فاضلاب با مواد غیرآلی

مواد غیرآلی شامل انواع اسید های معدنی، نیکل، روی، مس، نقره، کادمیوم، آمونیاک و مانند آن می شود. به عبارت دیگر، هر نوع فاضلاب که حاوی مقداری فلزات سنگین، سیانور، جیوه، کروم، اسید های قلیایی و معدنی، فنول، گوگرد باشد، در لیست فاضلاب های آلوده به مواد غیرآلی قرار دارد.

در حالت کلی برای تصفیه فاضلاب کارخانجات از روش های مختلف زیر استفاده می شود:

• تصفیه فیزیکی فاضلاب و حذف مواد جامد معلق در آن با کمک آشغال گیر:

وجود ذرات معلق موجود در پساب های صنعتی در تجهیزات تصفیه رسوب ایجاد می کند. با توجه به نوع ذرات معلق در فاضلاب، نصب آشغال گیر دستی، آشغال گیر مکانیکی و انواع  آشغال گیر زوج توری از ورود آشغال به دستگاه های دیگر مانند پمپ ممانعت می کند.

با کمک تجهیزاتی مانند کلاسیفایر عملیات دانه گیری و حذف شن و ماسه تا 95 درصد بهتر اجرا می شود.

• تصفیه بیولوژیکی: با روش های گوناگون مانند استفاده از سیستم تصفیه فاضلاب USAB
• گندزدایی و استفاده از روش های شیمیایی: به منظور ضد عفونی کردن فاضلاب با سیستم کلرزنی و جمع آوری ذرات کلوئیدی منعقد شده توسطاویل اسکیمر