آخرین مقالات

بهترین دما برای رشد گیاهان گلخانه‌ای چیست؟

این گزارش تخصصی به بررسی بهترین دما برای رشد گیاهان گلخانه‌ای می‌پردازد و دمای مناسب در روز و شب، مراحل مختلف رشد، علائم گرما و سرما و روش‌های کنترل دمای گلخانه در تابستان و زمستان را توضیح می‌دهد تا بتوانید دمای مناسب را بهتر تنظیم و از آسیب به کشت خود جلوگیری کنید.

ادامه مطلب »

بورت دیجیتال چیست و چه کارایی هایی دارد؟

بورت دیجیتال، ابزاری دقیق برای اندازه‌گیری حجم مایعات در تیتراسیون‌هاست. با نمایشگر دیجیتال، خطای دید را حذف کرده و دقتی تا صدم میلی‌لیتر ارائه می‌دهد. نصب مستقیم روی بطری، سرعت و ایمنی کار را افزایش می‌دهد. طراحی ارگونومیک، کالیبراسیون آسان و مقاومت …

ادامه مطلب »

بهترین دما برای رشد گیاهان گلخانه‌ای چیست؟

برای رشد گیاهان گلخانه‌ای نمی‌توان یک دمای ثابت مثل 20 یا 25 درجه سانتی‌ گراد را برای همه محصولات مناسب دانست. دمای مطلوب گلخانه به نوع گیاه، مرحله رشد، شدت آفتاب، و تفاوت دمای روز و شب بستگی دارد.

مثلاً دمای مناسب برای نشا با بوته‌ای که وارد مرحله گل‌دهی و باردهی شده یکی نیست. همچنین دمای گلخانه در شب هم معمولاً باید از دمای روز پایین‌تر باشد.

به همین دلیل، بهتر است حداقل چهار محدوده دمایی مهم را برای هر محصول بشناسید:

  • محدوده دمای گلخانه در روز: زمانی که گیاه نور می‌گیرد و بیشترین فعالیت فتوسنتزی را دارد.
  • محدوده دمای گلخانه در شب: زمانی که گیاه از تولید روزانه، به سمت مصرف انرژی حاصل از فتوسنتز می‌رود.
  • حد پایین دما: دمایی که پایین‌تر از آن، رشد، جذب عناصر و فعالیت ریشه و بوته دچار اختلال می‌شود.
  • حد شروع تنش گرمایی: دمایی که بالاتر رفتن از آن باعث افت باردهی، اختلال در گرده ‌افشانی و کاهش کیفیت محصول می‌شود.

بازه های دمایی پیشنهادی برای گیاهان گلخانه

جدول بهترین دما برای گیاهان گلخانه‌ای (بر اساس سانتی گراد)

حد شروع تنش گرمایی

حد پایین دما

محدوده دمای گلخانه در شب

محدوده دمای گلخانه در شب

محصول

≥30–32

<15–16

18–21

25–28

خیار

≥28–30

<13–15

15–19

20–26

گوجه ‌فرنگی

≥30

<15

16–19

21–26

فلفل دلمه‌ای

≥32–33

<15

16–20

24–28

بادمجان

≥24–25

<7–10

12–18

16–22

کاهو

≈24–27

بسته به نوع گیاه

بسته به نوع گیاه

بسته به نوع گیاه

سبزی برگی

≥26–27

وابسته به میانگین دما در 24 ساعت

10–15

20–24

توت ‌فرنگی

≥30

<15–16

16–18

24–28

رز شاخه‌ بریده

 

چرا دمای گلخانه در روز و شب متفاوت است؟

یکی از اشتباهات رایج در گلخانه ‌داری این است که دما را در تمام شبانه ‌روز تقریباً ثابت نگه دارید؛ در حالی که نیاز دمایی گیاه در روز و شب یکسان نیست.

در طول روز، گیاه با استفاده از نور فتوسنتز می‌کند و مواد غذایی مورد نیازش را می‌سازد. در شب که فتوسنتز متوقف می‌شود، گیاه همچنان تنفس می‌کند و بخشی از مواد ساخته‌ شده در طول روز را مصرف می‌کند. هرچه دمای گلخانه در شب و بیشتر از حد نیاز گیاه بالا برود، سرعت تنفس بیشتر می‌شود و سهم بیشتری از این مواد غذایی مصرف خواهد شد.

 

بهترین دما برای گیاهان گلخانه‌ در مراحل مختلف رشد

دمای مطلوب گلخانه در مراحل مختلف رشد گیاهان متفاوت است. جدول زیر به درک بهتر این قضیه کمک می‌کند:

رسیدگی و برداشت

گل‌دهی و تشکیل میوه

رشد رویشی (رشد برگ و ساقه)

رشد نشا

جوانه ‌زنی

محصول

20–24

روز 26–20

شب 20–18

روز 28–22

شب 22–18

روز 26–22

شب 20–18

24–30

خیار

18–24

روز 26–21

شب 18–16

روز 28–22

   شب 20–17

روز 26–22

شب 20–18

24–29

گوجه ‌فرنگی

20–25

روز 27–21

شب 21–18

روز 28–22

شب 22–18

روز 26–22

شب 21–18

25–30

فلفل دلمه‌ای

22–26

روز 28–22

شب 22–18

روز 30–24

شب 22–18

روز 27–23

شب 22–18

25–30

بادمجان

15–22

18–24

18–25

18–24

18–22

توت ‌فرنگی

18–22

20–25

روز 22–26

شب 15–18

18–22

رز شاخه ‌بریده

 

واکنش گیاه به دماهای مختلف و راهکار کنترل

وضعیت دما

شرایط گیاه

چیزهایی که گلخانه ‌دار باید چک کند

کاری که گلخانه‌ دار باید انجام دهد

سردتر از حد مناسب

رشد کند می‌شود، جذب مواد غذایی کم می‌شود، گل‌دهی و باردهی عقب می‌افتد.

روشن بودن هیترها

پخش یکنواخت گرما در همه جای سالن

بسته بودن پنجره‌ها در شب

بررسی دمای پای بوته و روی خاک

سیستم‌های گرمایش را کم ‌کم وارد مدار کنید.

درزهای پلاستیک یا پوشش گلخانه را بگیرید تا گرما تلف نشود.

فن‌های سیرکوله را برای پخش گرما روشن کنید.

شب‌ها آبیاری سنگین نکنید.

دمای مطلوب گلخانه

بهترین حالت رشد، تعادل در رشد برگ و میوه، مصرف به‌ اندازه آب و کود.

یکنواخت بودن دما و رطوبت سالن

وضعیت ظاهری برگ‌ها و گل‌ها

اگر رطوبت بالا رفت، سیستم  تهویه را روشن نگه دارید.

دما را هر روز کنترل کنید.

افزایش دما (شروع خطر)

گیاه آب بیشتری می‌کشد، تعرق بالا می‌رود، گرده‌ها ضعیف می‌شوند.

باز بودن پنجره‌ها

روشن بودن فن‌ها

وضعیت سیستم پد و فن (پد کولینگ)

خشکی و کمبود آب پای بوته

پنجره‌ها را باز کنید.

فن‌های سیرکوله را روشن کنید.

سیستم پد کولینگ را راه بیندازید.

آبیاری را تنظیم کنید.

دمای بالا

کم شدن و ریزش گل‌ها، کاهش تبدیل گل به میوه، ریز شدن محصول، افت کیفیت.

خشکی سطح پدها

افت فشار آب پدها

درست کار کردن فن‌های اگزاست

گرفتگی نازل‌های مه‌پاش

پد و فن را با قدرت کامل روشن کنید.

اگر رطوبت خیلی بالا نیست، مه‌پاش را روشن کنید.

در ساعت‌های گرم روز از توری سایه ‌انداز استفاده کنید.

تعدا فن سیرکوله گلخانه را بیشتر کنید.

گرمای شدید

شوک گرمایی، پژمردگی و سوختگی برگ‌ها، توقف کامل رشد، خسارت مالی سنگین.

خرابی تجهیزات سرمایش گلخانه

قطعی برق

دمای گرم‌ترین نقطه‌های گلخانه

اقدام فوری:

همه اگزاست فن‌ها را وارد مدار کنید.

سیستم پد کولینگ و مه‌ پاش را روشن کنید.

وضعیت برق و پمپ‌ها را بررسی کنید.

به وسیله توری سایه انداز،  جلوی تابش مستقیم آفتاب را بگیرید.

دما در گلخانه

 

چرا دمای سنسور یا ترموستات به‌ تنهایی تعیین‌ کننده نیست؟

عددی که روی سنسور یا ترموستات گلخانه می‌بینید، لزوماً همان دمایی نیست که خود گیاه تجربه می‌کند. تاثیر دما روی گیاه به شرایط دیگری مثل شدت نور، رطوبت نسبی، میزان CO₂ و جریان هوا هم بستگی دارد.

مثلاً وقتی آفتاب شدید است، دمای خود برگ می‌تواند از دمای هوای گلخانه بالاتر برود. در این شرایط، تعریق گیاه بیشتر می‌شود و بوته آب بیشتری از دست می‌دهد. اگر گیاه نتواند این آب را از طریق ریشه و آبیاری جبران کند، حتی با یک دمای مشخص هوا هم ممکن است دچار تنش گرمایی شود.

به همین دلیل، فقط نگاه کردن به عدد ترموستات برای تشخیص بهترین دما برای گیاهان گلخانه کافی نیست.

علاوه بر این، جای نصب ترموستات هم خیلی مهم است. بهتر است ترموستات محیطی در ارتفاع تاج گیاه، دور از خروجی هوای گرم هیتر و جریان هوای فن‌ها، دور از دیواره و دور از تابش مستقیم خورشید نصب شود.

 

 

 

 

تنش گرمایی و سرمایی در گیاه

از کجا بفهمیم دمای گلخانه مطلوب نیست؟

عدد دماسنج مهم است، اما از روی خود بوته و محصول هم می‌توان فهمید که دما برای رشد گیاهان گلخانه‌ نیست. اگر گرما یا سرما از حد ایده‌آل بیشتر شود، معمولاً این نشانه‌ها دیده می‌شود:

وقتی دما گلخانه بیش‌ از حد بالا است:

  • گل‌ها می‌ریزند و میوه کمتری روی بوته می‌ماند.
  • میوه‌ها خوب پر نمی‌شوند و اندازه‌ شان کوچک می‌ماند.
  • برگ‌ها در گرمای شدید حالت افتاده پیدا می‌کنند.
  • گوجه ‌فرنگی ممکن است خوب رنگ نگیرد.
  • کیفیت گل‌های شاخه ‌بریده، مخصوصاً رز، افت می‌کند.

وقتی دما گلخانه بیش‌ از حد پایین است:

  • رشد بوته کند می‌شود.
  • گل‌دهی و باردهی ضعیف می‌شود.
  • جذب آب و کود از طریق ریشه کم می‌شود.
  • در گوجه ‌فرنگی، ممکن است برگ‌ها یا ساقه ته‌رنگ بنفش یا ارغوانی پیدا کنند.
  • میوه‌ها ممکن است بدشکل یا ریز شوند.
  • اگر سرما با رطوبت بالا همراه باشد، احتمال بیماری‌ها بیشتر می‌شود.

البته هیچ ‌کدام از این نشانه‌ها به ‌تنهایی دلیل قطعی برای نامناسب بودن دما گلخانه نیستند. اما اگر هم‌زمان با تغییر دما، ظاهر محصول هم عوض شد، باید وضعیت دما، رطوبت، آبیاری و تهویه گلخانه را در کنار هم بررسی کنید.

چگونه دمای گلخانه را در تابستان کنترل کنیم؟

دمای مناسب گلخانه در تابستان یعنی نگذاریم گرما داخل گلخانه جمع شود و به بوته تنش گرمایی وارد کند. برای این کار، رعایت چند نکته در کارکرد روزانه تجهیزات خیلی مهم است:

  • اگزاست ‌فن را قبل از اینکه گلخانه بیش از حد گرم شود، روشن کنید. اگر صبر کنید تا دما خیلی بالا برود، پایین آوردن آن سخت‌تر می‌شود.
  • با استفاده از فن‌های سیرکوله، هوا را در گوشه‌ها و نقطه‌هایی که جریان هوا کم است، به گردش درآورید.
  • در سیستم پد و فن، پدها باید کاملاً خیس و بدون گرفتگی باشند و فن‌ها هم قدرت هوادهی کافی داشته باشند. کثیف بودن پدها، ضعیف کار کردن فن‌ها یا سرویس نکردن به ‌موقع، مستقیماً قدرت خنک‌ کنندگی سیستم پد کولینگ را کم می‌کند.
  • مه‌پاش را با سیستم تهویه هماهنگ کنید. وقتی رطوبت گلخانه بالاست و هوا خوب تخلیه نمی‌شود، مه‌پاشی بیشتر، لزوماً باعث خنک شدن گلخانه نمی‌شود.
  • شب‌ها هم حواستان به دما باشد. اگر سازه گلخانه و بستر کشت هنوز گرم باشند و دمای شب پایین نیاید، بوته فرصت کافی پیدا نمی‌کند تا خودش را از فشار گرمای روز بازسازی کند.

 

چگونه دمای گلخانه را در زمستان کنترل کنیم؟

دمای مناسب گلخانه در زمستان بیشتر به نصب و جاگذاری درست هیتر ، عایق بندی، گردش هوا و تهویه بستگی دارد. در عمل، رعایت چند نکته اهمیت بیشتری دارد:

  • هیتر را قبل از اینکه گلخانه خیلی سرد شود، روشن کنید. نگذارید دما بیش از حد پایین بیاید و تازه بخواهید با روشن کردن هیتر آن را جبران کنید. (برای روشن خودکار هیتر، حتماً از ترموستات محیطی استفاده کنید و آن را در جای درستی نصب کنید).
  • حتماً از فن‌های سیرکوله استفاده کنید تا گرما در تمام گلخانه یکنواخت پخش شود. هوای گرم نباید فقط دور هیتر جمع شود.
  • دمای گلخانه را در چند نقطه، مثل گوشه‌ها، کنار دیواره‌ها و هم‌سطح با تاج گیاه اندازه بگیرید تا دقیقاً مشخص شود هیتر و سیستم گردش هوا چقدر خوب کار می‌کنند.
  • صبح‌ها مراقب افت ناگهانی دما باشید. با طلوع آفتاب، پنجره‌های تهویه را بی‌دلیل و خیلی زود باز نکنید؛ خروج سریع هوای گرم می‌تواند دمای گلخانه را یک ‌دفعه پایین بیاورد و تنش حرارتی ایجاد کند.
  • اگزاست‌ فن را فقط وقتی به تخلیه هوا راکد نیاز دارید، روشن کنید. در هوای سرد، روشن ماندن بی‌مورد این فن‌ها باعث می‌شود گرمای تولید شده توسط هیتر هدر برود.
  • فن سیرکوله و اگزاست ‌فن را با هم روشن نکنید. دقت کنید وقتی اگزاست‌ فن‌ها را روشن می‌کنید، فن‌های سیرکوله خاموش باشند.
  • برای کم کردن رطوبت و خشک کردن برگ‌ها، بهترین راه این است که از تهویه‌هایچ کوتاه و حساب ‌شده باشد.

جمع ‌بندی؛ بهترین دمای گلخانه چند درجه است؟

مقاله مرتبط : 

میزان مصرف کود آهن برای هر درخت

اگر بخواهیم یک عدد کلی بگوییم، بیشتر گیاهان گلخانه‌ای در دمای روز 20 تا 30 درجه و شب 15 تا 20 درجه بهترین رشد را دارند؛ اما دمای مناسب، به نوع گیاه، مرحله رشد و شرایط محیطی بستگی دارد.

بهترین دمای گلخانه، دمایی است که با نوع محصول، مرحله رشد، میزان نور و زمان شبانه ‌روز هماهنگ باشد.

برای خیار، گوجه‌ فرنگی، فلفل و بادمجان معمولاً شب باید از روز خنک‌تر باشد. کاهو و سبزیجات برگی به‌طور کلی هوای خنک‌تری می‌خواهند.

در عمل، بهتر است به جای تنظیم یک دمای ثابت:

  • برای هر محصول، دمای روز و شب را جداگانه تنظیم کنید.
  • دما را متناسب با مرحله رشد گیاه تغییر دهید.
  • دمای گلخانه را به صورت افقی و عمودی اندازه‌ گیری کنید.
  • دمای بستر کشت و محدوده ریشه را در کنار دمای هوا کنترل کنید.
  • مرزهای تنش گرمایی و سرمایی محصول خود را بشناسید.

این روش خیلی دقیق‌تر از گشتن به دنبال یک دمای جادویی است و کمک می‌کند هم سرعت رشد و هم کیفیت و میزان باردهی محصول در حالت ایده‌آل باقی بماند.

<div id=”28042090516″><script type=”text/JavaScript” src=” https://www.aparat.com/embed/uhb1o4p?data [rnddiv]=28042090516&data[responsive]=yes”></script></div>